Czyste Powietrze: Progi dochodowe i obliczenia Twój przewodnik 2024

Program „Czyste Powietrze” to kluczowa inicjatywa wspierająca termomodernizację budynków i wymianę źródeł ciepła w Polsce, mająca na celu poprawę jakości powietrza. Zrozumienie progów dochodowych jest absolutnie fundamentalne dla każdego, kto rozważa ubieganie się o dofinansowanie, ponieważ to właśnie one decydują o wysokości potencjalnej dotacji. W tym artykule dostarczę precyzyjnych informacji i praktycznych wskazówek, które pomogą Ci poprawnie ocenić Twoje szanse na uzyskanie wsparcia.

Kryteria dochodowe w programie "Czyste Powietrze": dlaczego są tak ważne?

Kryterium dochodowe odgrywa absolutnie fundamentalną rolę w programie „Czyste Powietrze”. To właśnie Twój dochód, jako wnioskodawcy, lub dochód Twojego gospodarstwa domowego, decyduje o tym, na jaki poziom dofinansowania możesz liczyć, a co za tym idzie o maksymalnej wysokości dotacji, jaką możesz otrzymać. Im niższy dochód, tym wyższe wsparcie finansowe jest dostępne, co ma na celu zapewnienie, że pomoc trafi przede wszystkim do tych, którzy jej najbardziej potrzebują.

Programy dotacyjne, takie jak „Czyste Powietrze”, często wykorzystują progi dochodowe jako mechanizm różnicowania wsparcia finansowego. Jest to sprawiedliwe podejście, które pozwala dostosować intensywność pomocy do indywidualnej sytuacji materialnej beneficjenta. Dzięki temu osoby o niższych dochodach mogą liczyć na większe wsparcie w pokryciu kosztów inwestycji w ekologiczne źródła ciepła i termomodernizację, co dla wielu z nich jest jedyną szansą na przeprowadzenie tak kosztownych zmian.

W programie „Czyste Powietrze” wyróżniamy trzy główne poziomy dofinansowania: podstawowy, podwyższony i najwyższy. Każdy z nich jest ściśle powiązany z innym zakresem dochodów, co szczegółowo omówię w kolejnych sekcjach. Zrozumienie tych progów to pierwszy i najważniejszy krok w procesie ubiegania się o dotację.

Poziom podstawowy dofinansowania: dla kogo i jak liczyć dochód?

Poziom podstawowy dofinansowania jest przeznaczony dla wnioskodawców, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł. Co istotne i warte podkreślenia, w tym przypadku pod uwagę brany jest wyłącznie dochód samego wnioskodawcy, a nie całego gospodarstwa domowego. To znacząco upraszcza proces kwalifikacji dla wielu osób, które mają stabilne dochody, ale niekoniecznie wysokie.

Dochód dla poziomu podstawowego ustalany jest na podstawie ostatniego zeznania podatkowego (PIT). Pod uwagę brana jest podstawa obliczenia podatku, którą znajdziesz w odpowiedniej rubryce formularza PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39 lub PIT-CFC. Ważne jest, aby pamiętać, że wliczane są również dochody zwolnione z opodatkowania, co może mieć wpływ na ostateczną kwotę. Zawsze zalecam dokładne przejrzenie swojego PIT-u, aby upewnić się, że żadne źródło dochodu nie zostało pominięte.

Często pojawia się pytanie, czy dochód małżonka ma wpływ na kwalifikację do poziomu podstawowego, zwłaszcza w kontekście wspólnych rozliczeń podatkowych. Odpowiedź jest prosta: dla tego poziomu liczy się wyłącznie dochód wnioskodawcy. Nawet jeśli rozliczacie się wspólnie, do wniosku o dofinansowanie w programie „Czyste Powietrze” na poziomie podstawowym bierze się pod uwagę tylko Twoje indywidualne dochody.

Oto proste kroki, jak możesz samodzielnie oszacować swój roczny dochód na potrzeby wniosku o dofinansowanie na poziomie podstawowym:

1. Znajdź swój ostatni PIT: Przygotuj formularz PIT za ubiegły rok kalendarzowy (np. jeśli składasz wniosek w 2024 roku, potrzebujesz PIT za 2023 rok).
2. Zlokalizuj podstawę obliczenia podatku: W zależności od formularza, poszukaj rubryki „Podstawa obliczenia podatku” lub podobnej, która wskazuje Twój roczny dochód przed odliczeniami.
3. Uwzględnij dochody zwolnione z opodatkowania: Jeśli posiadasz dochody, które są zwolnione z podatku (np. niektóre świadczenia), dolicz je do kwoty z PIT.
4. Porównaj z progiem: Uzyskaną sumę porównaj z progiem 135 000 zł. Jeśli jest niższa, kwalifikujesz się do poziomu podstawowego.

Poziom podwyższony i najwyższy: miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym

Dla poziomów podwyższonego i najwyższego dofinansowania zasady obliczania dochodu są bardziej złożone, ponieważ kluczowy jest tu miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego. W tym przypadku sumuje się dochody wszystkich członków gospodarstwa domowego osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku, następnie dzieli się je przez 12 miesięcy, a na końcu przez liczbę osób w gospodarstwie. To sprawia, że ocena jest bardziej kompleksowa i uwzględnia całą sytuację finansową rodziny.

Zgodnie z wytycznymi programu „Czyste Powietrze”, pojęcie „gospodarstwa domowego” jest precyzyjnie zdefiniowane. Obejmuje ono wnioskodawcę, jego małżonka (jeśli mają wspólnotę majątkową) oraz dzieci pozostające na ich utrzymaniu, które nie ukończyły 25. roku życia i nie osiągają samodzielnych dochodów. Ważne jest, aby uwzględnić wszystkie te osoby w obliczeniach, ponieważ każda z nich wpływa na ostateczny miesięczny dochód na osobę.

Progi dochodowe dla poziomu podwyższonego i najwyższego w gospodarstwach wieloosobowych są następujące: dla poziomu podwyższonego miesięczny dochód na osobę nie może przekroczyć 1 894 zł, natomiast dla poziomu najwyższego 1 090 zł. Aby to zilustrować, wyobraźmy sobie 4-osobową rodzinę (rodzice i dwójka dzieci), w której roczny dochód obojga rodziców wynosi łącznie 96 000 zł. Aby obliczyć miesięczny dochód na osobę, dzielimy 96 000 zł przez 12 miesięcy, co daje 8 000 zł. Następnie dzielimy 8 000 zł przez 4 osoby, co daje 2 000 zł na osobę. W tym przypadku rodzina nie kwalifikowałaby się do poziomu podwyższonego ani najwyższego, ponieważ 2 000 zł przekracza oba progi.

Dla gospodarstw jednoosobowych progi dochodowe są odpowiednio wyższe. Do poziomu podwyższonego kwalifikuje się osoba, której miesięczny dochód nie przekracza 2 651 zł. Natomiast najwyższy poziom dofinansowania przysługuje, gdy dochód nie przekracza 1 526 zł. Dla wnioskodawców samotnych nie ma specyficznych zasad dotyczących samego sposobu obliczania dochodu; po prostu sumuje się ich własne dochody i dzieli przez 12 miesięcy, a następnie przez 1 (liczbę osób w gospodarstwie). Ważne jest jednak, aby pamiętać o dodatkowym kryterium dla poziomu najwyższego, które mówi, że wszyscy członkowie gospodarstwa domowego (w tym przypadku wnioskodawca samotny) muszą nie mieć ustalonego prawa do otrzymywania niektórych świadczeń, takich jak zasiłek stały czy zasiłek okresowy.

Szczegółowe metody obliczania dochodu w zależności od źródła

Obliczanie dochodu dla programu „Czyste Powietrze” wymaga zrozumienia, że różne źródła dochodu są traktowane w nieco odmienny sposób. Ogólny przegląd metod pokazuje, że dla poziomu podstawowego bazujemy na PIT wnioskodawcy, natomiast dla poziomów podwyższonego i najwyższego sumujemy dochody wszystkich członków gospodarstwa domowego z roku poprzedzającego złożenie wniosku, dzieląc je przez 12 miesięcy i liczbę osób. To rozróżnienie jest kluczowe i często bywa źródłem pomyłek.

Do dochodu wlicza się szereg źródeł, a oto najważniejsze z nich, które są uwzględniane dla poziomów podwyższonego i najwyższego:

• Dochody z umowy o pracę: Wlicza się wszelkie wynagrodzenia brutto, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy.
• Dochody z umowy zlecenia i umowy o dzieło: Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, uwzględnia się dochód netto po odliczeniu składek i podatków.
• Emerytury i renty: Wlicza się kwoty brutto otrzymywanych świadczeń, pomniejszone o potrącenia (np. składki, podatek).
• Dochody z działalności gospodarczej: Sposób obliczania zależy od formy opodatkowania.
• Dochody z gospodarstwa rolnego: Obliczane na podstawie hektarów przeliczeniowych.
• Inne dochody: Należy uwzględnić również inne dochody, takie jak alimenty, stypendia, zasiłki (np. chorobowe, macierzyńskie), o ile nie są one zwolnione z wliczania do dochodu na podstawie przepisów.

W przypadku dochodów z działalności gospodarczej, sposób ich obliczania zależy od formy opodatkowania. Jeśli rozliczasz się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym, dochód ustala się na podstawie ostatniego zeznania podatkowego (PIT). Jest to zazwyczaj kwota wykazana jako dochód z działalności gospodarczej. Natomiast jeśli Twoja działalność jest opodatkowana ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową, dochód jest ustalany na podstawie specjalnych oświadczeń, które musisz złożyć, lub na podstawie dokumentów z urzędu skarbowego. To wymaga nieco innego podejścia i często konsultacji z księgowością lub urzędem.

Specyficzną metodą obliczania dochodu jest ta dotycząca dochodów z gospodarstwa rolnego. Nie bazujemy tu na deklaracjach PIT, lecz na liczbie hektarów przeliczeniowych. Roczny dochód z 1 hektara przeliczeniowego jest określany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) i jest aktualizowany co roku. Na przykład, w 2025 roku dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosił 5549 zł. Aby obliczyć swój dochód, musisz pomnożyć liczbę posiadanych hektarów przeliczeniowych przez tę aktualną stawkę GUS. To jest bardzo ważne, ponieważ wielu rolników nie zawsze ma jasność co do tego, jak ich dochody są interpretowane w programie.

Wymagane dokumenty: co przygotować do wniosku?

Prawidłowe przygotowanie i złożenie wymaganej dokumentacji jest równie ważne, jak spełnienie progów dochodowych. Bez kompletnych i poprawnych dokumentów, wniosek o dofinansowanie może zostać odrzucony, nawet jeśli spełniasz wszystkie kryteria. Dlatego zawsze podkreślam, aby poświęcić tej części procesu szczególną uwagę.

Dla poziomów podwyższonego i najwyższego dofinansowania konieczne jest zaświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego. Dokument ten wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Aby je uzyskać, musisz złożyć odpowiedni wniosek w urzędzie gminy lub miasta. Proces ten zazwyczaj obejmuje:

1. Złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia o dochodach.
2. Przedstawienie dokumentów potwierdzających dochody wszystkich członków gospodarstwa domowego za rok poprzedzający złożenie wniosku (np. PIT-y, zaświadczenia o zarobkach, decyzje o emeryturze/rencie).
3. Oczekiwanie na wydanie zaświadczenia przez urząd.

Pamiętaj, aby złożyć wniosek o zaświadczenie z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ czas oczekiwania może być różny w zależności od urzędu.

Na szczęście, dla poziomu podstawowego dofinansowania procedura jest znacznie prostsza. Najczęściej wystarczy złożenie oświadczenia o dochodach bezpośrednio w formularzu wniosku o dofinansowanie. Nie ma wówczas konieczności załączania dodatkowych dokumentów dochodowych, co znacznie przyspiesza i ułatwia cały proces aplikacyjny. Moje doświadczenie pokazuje, że to udogodnienie jest bardzo cenione przez wnioskodawców.

Podczas dokumentowania dochodu wnioskodawcy często popełniają kilka typowych błędów. Oto najczęstsze z nich i moje praktyczne wskazówki, jak ich unikać:

• Brak aktualnego zaświadczenia z gminy: Dla poziomów podwyższonego i najwyższego zaświadczenie musi być aktualne. Upewnij się, że masz najnowszą wersję.
• Błędne obliczenia dochodu: Dokładnie sprawdź wszystkie źródła dochodów i poprawność obliczeń miesięcznego dochodu na osobę. Skorzystaj z kalkulatorów dostępnych online lub poproś o pomoc w WFOŚiGW.
• Pomijanie dochodów zwolnionych z opodatkowania: Pamiętaj, że niektóre dochody zwolnione z PIT również są wliczane do dochodu w programie.
• Niewłaściwe określenie składu gospodarstwa domowego: Upewnij się, że uwzględniłeś wszystkie osoby, które zgodnie z definicją programu powinny być wliczone do gospodarstwa domowego.

Przeczytaj również: Czyste Powietrze gov.pl: Wniosek online bez błędów poradnik

Dodatkowe aspekty i ważne uwagi

Choć dochód jest głównym kryterium, istnieją inne czynniki, które mogą mieć wpływ na kwalifikację do programu. Na przykład, dla poziomu najwyższego dofinansowania, wszyscy członkowie gospodarstwa domowego wnioskodawcy muszą nie mieć ustalonego prawa do otrzymywania niektórych świadczeń, takich jak zasiłek stały czy zasiłek okresowy. To jest dodatkowe kryterium, które warto sprawdzić, jeśli celujesz w najwyższe wsparcie.

Warto również pamiętać, że choć dochód jest kluczowy, specyficzne sytuacje, takie jak współwłasność nieruchomości, mogą mieć swoje niuanse w kontekście zasad programu. W takich przypadkach zawsze zalecam czytelnikom konsultację oficjalnych wytycznych programu „Czyste Powietrze” lub bezpośredni kontakt z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) w Twoim regionie. Ich pracownicy są najlepiej przygotowani do rozwiania wszelkich wątpliwości.

Często pojawia się pytanie, co w sytuacji, gdy dochód wnioskodawcy uległ zmianie w trakcie roku, np. w wyniku utraty pracy lub podjęcia nowego zatrudnienia. Otóż, dla poziomów podwyższonego i najwyższego dofinansowania pod uwagę brany jest dochód z poprzedniego roku kalendarzowego. Oznacza to, że bieżące zmiany w Twojej sytuacji finansowej mogą nie wpływać od razu na kwalifikację do programu. Zawsze zalecam dokładne sprawdzenie oficjalnych zasad programu dotyczących terminów, ponieważ te mogą być kluczowe dla Twojego wniosku.